Σάββατο, 13 Απριλίου 2024
24.9 C
Chios

Social

Ελληνική Επανάσταση: Από το Ιάσιο στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου

Του Νίκου Ζάππα:

Η Ελληνική επανάσταση που ξεκίνησε τυπικά την 25η Μαρτίου του 1821 και ολοκληρώθηκε ουσιαστικά με την ναυμαχία του Ναυαρίνου το 1827, αποτελεί παγκόσμιο ιστορικό γεγονός. Μαζί με την Αμερικανική και την Γαλλική Επανάσταση που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη του 18ου αιώνα, η Επανάσταση των Ελλήνων συγκαταλέγεται με τις δύο προαναφερθείσας, στις σημαντικότερες επαναστάσεις της περιόδου.

Κατά τους ιστορικούς, η Ελληνική Επανάσταση ολοκληρώνεται με την ναυμαχία του Ναυαρίνου στις 20 Οκτωβρίου του 1827, όταν ο ναυτικός στόλος της τριμερούς συμμαχίας Μεγάλης Βρετανίας, Ρωσίας και Γαλλίας συντρίβει τον Οθωμανικό και Αιγυπτιακό στόλο, με αποτέλεσμα να σωθεί η Ελληνική Επανάσταση από την κατάρρευση προς την οποία έβαινε, μετά από 6 και πλέον χρόνια άνισου αγώνα των επαναστατημένων Ελλήνων κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Αν θεωρήσουμε το γεγονός αυτό ως την τελική πράξη που καθιστά την Ελληνική Επανάσταση επιτυχή, θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψιν και να αποτιμήσουμε στον ίδιο βαθμό την πρώτη διπλωματική νίκη των επαναστατών, όταν 9 μήνες μετά το ξέσπασμα της επανάστασης, πραγματοποιήθηκε στην Επίδαυρο η Α’ Εθνοσυνέλευση.

Και αυτό διότι η μεγάλη νίκη των αγωνιστών στο πεδίο των μαχών, δεν θα είχε δικαιωθεί σε περίπτωση που ο αγώνας τους συνεχιζόταν με τις λιγοστές τους δυνάμεις και χωρίς την στήριξη της διεθνούς διπλωματίας.

Ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά ώστε να κατανοήσουμε το χρονικό της υπέρτατης αυτής προσπάθειας των επαναστατών, να μεταφέρουν τις νίκες από το πεδίο των μαχών, στον διεθνή διπλωματικό στίβο της εποχής, στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου.

Η σπίθα στο Ιάσιο και η Θυσία του Αλέξανδρου Υψηλάντη

Η Ελληνική Επανάσταση που οργανώθηκε από την Φιλική Εταιρεία και σχεδιάστηκε από τον αρχηγό της Αλέξανδρο Υψηλάντη, είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει από την Πελοπόννησο και μετά να συνεχιστεί στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες. Ο Υψηλάντης, τελευταία στιγμή αλλάζει το πλάνο και ξεκινά την Επανάσταση από το Ιάσιο της Μολδοβλαχίας στις 22 Φεβρουαρίου του 1821, με σκοπό να απελευθερώσει τις παραδουνάβιες ηγεμονίες υπό την Οθωμανική Κυριαρχία και εν συνεχεία, τους υπόδουλους πλυθησμών των υπόλοιπων Βαλκανικών Εδαφών.

Μια σειρά γεγονότων όμως, θα αποκλείσουν την θετική έκβαση της επιχείρησης αυτής με αποτέλεσμα στις 19 Ιουνίου να διεξαχθεί η μοιραία μάχη μεταξύ της στρατιάς του Υψηλάντη και των Οθωμανικών δυνάμεων στο Δραγατσάνι της Βλαχίας. Στην μάχη του Δραγατσανίου η στρατιά του Υψηλάντη θα κατατροπωθεί από τους Οθωμανούς και ο Αλέξανδρος Υψηλάντης καταφεύγει στην Αυστρία όπου συλλαμβάνεται, φυλακίζεται και αργότερα εκτελείται.

Δεύτερο μέτωπο της Επανάστασης, προβλέπει την απελευθέρωση της Πελοποννήσου και εν συνεχεία την απελευθέρωση της Στερεάς Ελλάδας και των νησιών του Αργολικού.

Η σπίθα της 23ης Μαρτίου 1821

Στις 23 Μαρτίου του 1821, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Παπαφλέσσας, απελευθερώνουν την Καλαμάτα από τους Οθωμανούς. Την ίδια ημέρα, αποφασίζεται σε σύσκεψη μεταξύ οπλαρχηγών και δημογερόντων, η ίδρυση του πρώτου θεσμικού σώματος της “Μεσσηνιακής Γερουσίας” αποτελούμενη από δωδεκαμελή
επαναστατική επιτροπή με επικεφαλής τον Μανιάτη οπλαρχηγό Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Η επιτροπή συντάσει το πρώτο επίσημο έγγραφο της αναγεννηθείσης Ελλάδος υπό τον τίτλο,“Προειδοποιήσεις εις τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς” εκφράζοντας στους “Ισχυρούς της Ευρώπης” τους λόγους και τις αποφάσεις των επαναστατημένων Ελλήνων.

Με ραγδαίους ρυθμούς, η Επανάσταση θα επεκταθεί στην Πελοπόννησο και στην Στερεά Ελλάδα και πριν ακόμα κλείσει ένας μήνας από την έναρξή της, οι Έλληνες αγωνιστές θα καταφέρουν να πάρουν υπό τον έλεγχό τους το Αίγιο, τα Καλάβρυτα, το Άργος, την Καρύταινα, την Μεθώνη το Νεόκαστρο το Ναύπλιο, τα Σάλωνα, το Λιδωρίκι, το Μαλανδρίνο, την Αταλάντη, την Θήβα και την Λιβαδειά.

Η είδηση της εξέγερσης θα φτάσει στην Υψηλή Πύλη στο τέλος Μαρτίου και στις 10 Απριλίου ημέρα του Πάσχα, μετά την θεία λειτουργία ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Πέμπτος, θα κρεμαστεί ως αντίποινα του γεγονότος της εξέγερσης.

Οι εστίες της Επανάστασης θα εξαπλωθούν με ταχείς ρυθμούς και σε άλλες περιοχές της στερεάς Ελλάδας και του αρχιπελάγους, άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε με ανεπανόρθωτες απώλειες, όπως αυτήν του Αθανάσιου Διάκου ο οποίος στις 24 Απριλίου θα ηττηθεί στην μάχη της Αλαμάνας από τα στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη βρίσκοντας βασανιστικό θάνατο.

Ο Αλή πασάς με τους αγωνιστές και η απρόβλεπτη ανατροπή

Παράλληλα με τον πονοκέφαλο που προκαλούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι επιτυχείς εξεγέρσεις των Ελλήνων επαναστατών στο νότιο τμήμα, στα ηπειρωτικά ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων όχι απλά βρίσκεται σε απευθείας διένεξη με την Υψηλή Πύλη αλλά συνθηκολογεί με τους Σουλιώτες σε κοινή μάχη κατά του Σουλτάνου ο οποίος από τον Δεκέμβριο του 1821 έχει στείλει το Πασά Πελοποννήσου Χουρσίτ Πασά στα Ιωάννινα εναντίων του Αλή πασά.

Ο Σουλτάνος, βλέποντας ότι η συγκυρία παίρνει πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτά των πρότερων εξεγέρσεων, αφήνει τον Χουρσίτ πασά στα Γιάννενα και στέλνει τον Μαχμούτ Πασά τον επονομαζόμενο Δράμαλη στην Πελοπόννησο, με στρατό 30.000 ανδρών για να κατασβέσει την εξέγερση.

Από τα Δερβενάκια στην Απελευθέρωση της Τριπολιτσάς

Ο Δράμαλης φτάνοντας στο Άργος στις 12 Ιουλίου συναντά την σθεναρή αντίσταση 700 Ελλήνων υπό τον Δημήτριο Υψηλάντη. Στις 26 Ιουλίου, ο Δράμαλης αποφασίζει να διαβεί τα Δερβενάκια με προορισμό την Κόρινθο όπου θα κατατροπωθεί από τους Έλληνες Επαναστάτες χάρη στην ευφυία και την τόλμη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ο οποίος στις 23 Σεπτεμβρίου του 1821 απελευθερώνει την Τριπολιτσά έπειτα από εξάμηνη πολιορκία.

Η Απελευθέρωση της Τριπολιτσάς από τους Οθωμανούς, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της Επανάστασης που σφραγίζει την επικράτηση των Ελλήνων και τον έλεγχο πλέον της Πελοποννήσου στο μεγαλύτερο μέρος της επικράτειάς της.

Μέχρι την εκπνοή του 1821, ο επαναστατικός χάρτης θα αλλάξει ριζικά, με αμέτρητες εξεγέρσεις σε όλη την επικράτεια του κατακτημενου Ελληνικού χώρου, με κυριότερες την απελευθέρωση της Άρτας από τους Σουλιώτες, με επικεφαλή τον Μάρκο Μπότσαρη, και την νίκη του Οδυσσέα Ανδρούτσου στο Χάνι της Γραβιάς, όπου με 180 στρατιώτες αποδεκατίζει την στρατιά του Ομέρ Βρυώνη αποτελούμενη από 8.000 άνδρες.

Νησιώτες και καπεταναίοι σφυροκοπούν το οθωμανικό ναυτικό

Αμέτρητες καταγράφονται και οι επαναστατικές ενέργειες στον χάρτη του Αρχιπελάγους, και του Αργολικού κόλπου για να προστεθούν στον πονοκέφαλο που δημιουργούν στην Υψηλή Πύλη, νησιώτες και
καπεταναίοι.

Πρώτοι, υψώνουν τη σημαία Σπετσιώτες Ψαριανοί και Υδραίοι. Το ναυτικό των Οθωμανών σύντομα θα βρεθεί στη δυσμενή θέση του παρατηρητή των γεγονότων αφού οι έμπειροι Έλληνες καπεταναίοι δεν θα αφήσουν πολλά περιθώρια κινήσεων στους Οθωμανούς παρά το γεγονός ότι στην συγκεκριμένη περίοδο, το Ναυτικό των Οθωμανών ξεπερνά σε ισχύ το αντίστοιχο, πολύ ισχυρών κρατών της εποχής.

Στις 11 Απριλίου του 1812, σημειώνεται η πρώτη Ναυτική επιτυχία με τους Σπετσιώτες να αιχμαλωτίζουν δύο τουρκικά πλοία μεταξύ Μήλου και Κιμώλου ενώ δύο εβδομάδες αργότερα, στις 26 Απριλίου Υδραίοι με Ψαριανούς ανοιχτά της Χίου βυθίζουν ένα Τουρκικό πλοίο και αιχμαλωτίζουν ένα δεύτερο. Την πρώτη Μαίου του 1821, ο Υδραίος Αρχιναύαρχος του Ελληνικού Στόλου Ιάκωβος Τομπάζης καταστρέφει Τουρκική γαλέρα ανοιχτά της Χίου και στις 8 Μαΐου του 1821, ο Σάμιος αγωνιστής Λυκούργος Λογοθέτης κηρύσσει την επανάσταση στην Σάμο.

Στις 27 Μαΐου στον όρμο της Ερεσού της Λέσβου, θα διεξαχθεί η πρώτη κατα μέτωπο επίθεση του Ελληνικού στόλου με επικεφαλής τον Ιάκωβο Τομπάζη και τον Ψαριανό Δημήτρη Παπανικολή ο οποίος πυρπολεί και βυθίζει ένα δίκροτο πολεμικό πλοίο των Οθωμανών.

Στις 8 Ιουλίου του 1821 Μοίρα του Ελληνικού στόλου ξανά με τον Ιάκωβο Τομπάζη καταστρέφει 8 φορτηγά πλοία των Οθωμανών στο στενό μεταξύ Σάμου και Μικράς Ασίας.

Ε. Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου

Πριν ακόμα αλλάξει το ημερολόγιο και αφήσει πίσω του το 21, ένα ακόμα σημαντικό γεγονός έρχεται να προστεθεί στον κατάλογο με τις νίκες της Επανάστασης.
Στις 20 Δεκεμβρίου του 1821, ξεκινούν στην Επίδαυρο οι εργασίες της πρώτης συνέλευσης του επαναστατημένου ελληνικού έθνους, γνωστή, και ως “Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου”.

Σκοπός της, να γνωστοποιήσει διεθνώς την αρχική διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Ελληνικού Έθνους η οποία αποτελεί και προοίμιο του Συντάγματος:

“Το Ελληνικόν Έθνος το υπό φρικώδη Οθωμανικήν δυναστείαν, μη δυνάμενον να φέρη τον βαρύτατον και απαραδειγμάτιστον ζυγόν της τυραννίας και αποσείσαν αυτόν με μεγάλας θυσίας, κηρύττει σήμερον δια των Νομίμων Παραστατών του εις εθνικήν συνηγμένων Συνελεύσιν ενώπιον Θεού και ανθρώπων την Πολιτικήν αυτού Ύπαρξιν και Ανεξαρτησίαν”

Το γεγονός διεξάγεται εν μέσω έντονου ενθουσιασμού ως “Πρώτη Ελευθέρα Συνέλευσις των Ελλήνων ως Έθνος μετά από 22 Αιώνες.” Την 1η Ιανουαρίου 1822, ψηφίζεται το πρώτο Σύνταγμα λειτουργίας του ́ ́Προσωρινού Πολιτεύματος της Ελλάδος ́ ́ το οποίο στηρίζεται στις βασικές αρχές της Γαλλικής Επανάστασης. Η επιτροπή της συνέλευσης που απαρτίζεται από τους “παραστάτες” εκπροσώπους του Έθνους, συντάσσει την Διακήρυξη Ανεξαρτησίας της Ελλάδος. Σημαία του έθνους, ορίζεται η Λευκή με τον Γαλάζιο σταυρό. Ψηφίζεται το εκτελεστικό σώμα του 1822 το οποίο θα διοικήσει έως την επόμενη εθνοσυνέλευση.

Πρόεδρος του εκτελεστικού, εκλέγεται ο φαναριώτης διπλωμάτης Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.

Η Α ́των Ελλήνων αυτή Συνέλευση δίνει ένα χαρμόσυνο μήνυμα στους αγωνιζόμενους Έλληνες αλλά και στον πολιτισμένο κόσμο της Ευρώπης και της Αμερικής, πως οι Έλληνες αναμετρώνται με τις προκλήσεις των καιρών, διεκδικώντας την θέση τους στον παγκόσμιο χάρτη ως ελεύθερο και σύγχρονο κράτος με αντίληψη των δημοκρατικών θεσμών και αξιών της εποχής.

Είναι η στιγμή που η πολιτική και η διπλωματία, των μεγάλων δυνάμεων, θα στρέψει το βλέμμα της στον μικρό αυτόν τόπο.

Η Μεγάλη Βρετανία στις αρχές του 1823 θα αναγνωρίσει πρώτη το Ελληνικό Έθνος ως εμπόλεμο, με δικαίωμα να εφαρμόζει ναυτικό αποκλεισμό, φοβούμενη κυρίως την πιθανότητα καθόδου της Ρωσίας λόγω της Ρωσοτουρκικής διαμάχης η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη.

Παράλληλα, έχοντας απολέσει την Αμερική απο τον αποικιακό της χάρτη, γνωρίζει πως η απομείωση ισχύος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για τον έλεγχο των δρόμων του μεταξιού, είναι πλέον μονόδρομος.

Κλονισμένη η Οθωμανική Αυτοκρατορία, συνειδητοποιεί οτι οι επαναστατημένοι Έλληνες, σε συνεργασία με τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής, αλλάζουν τα δεδομένα του στρατηγικού ελέγχου εις βάρος της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Νίκος Ζάππας

Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών

Επιστημονικός συνεργάτης του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Επικοινωνίας – ECI

Περισσότερα Νέα

Ποινικές ευθύνες Υπουργών Υποδομών και Μεταφορών στα Τέμπη (vid)

Ο Βουλευτής Χίου Σταύρος Γ. Μιχαηλίδης από το βήμα της Βουλής στις 11 Απριλίου αναφέρθηκε...

Ξεκινά από Δευτέρα η αντιπυρική περίοδος

Μετά από σχετικές εισηγήσεις των Διοικήσεων Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Βορείου, Νοτίου Αιγαίου και Κρήτης, υπογράφηκε από...

Μαλαφής σε Κάρμαντζη: Τα έργα δεν έχουν ανάγκη πατρότητας

Ανακοίνωση του Δημάρχου Χίου, Γιάννη Μαλαφή, στις δηλώσεις του Σ.Κάρμαντζη για τον Δημοτικό Κήπο: Πράγματι ο...